Witaminy to organiczne związki chemiczne, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego. Sam organizm nie potrafi wytworzyć witamin, dlatego też należy je dostarczać razem z pokarmem. Do organizmu mogą trafiać albo jako właściwe witaminy albo jako prowitaminy, które dopiero w organizmie zamieniają się w witaminy.

Odkrywcą witamin jest polski biochemik – Kazimierz Funk. To on wymyślił również nazwę:
vita (życie)+amina (związek chemiczny z grupą aminową) = witamina

Dzienne zapotrzebowanie na witaminy wyraża się w miligramach (mg) lub mikrogramach (μg). Dostarczanie nieodpowiednich dawek może prowadzić do choroby.

Przedawkowanie witamin to hiperwitaminoza.
Niedobór witamin to hipowitaminoza.
Brak witamin to awitaminoza.

Są trzy mechanizmy działania witamin:
-funkcja kofaktorów – same witaminy nie są kofaktorami, ale dzięki ich modyfikacji chemicznej w w organizmie możliwe jest powstawanie kofaktorów,
-działanie antyoksydacyjne (przeciwutleniające),
-działanie receptorowe.

Witaminy można podzielić na rozpuszczalne w wodzie i rozpuszczalne w tłuszczach.

Witaminy rozpuszczalne w wodzie to:

  • witamina C (kwas askorbinowy, dehydroaskorbinowy)
  • witamina B1 (tiamina, aneuryna)
  • witamina B2 (ryboflawina)
  • witamina B3 (witamina PP, niacyna, kwas nikotynowy)
  • witamina B4 (cholina)
  • witamina B5 (kwas pantotenowy)
  • witamina B6 (adermina, pirydoksyna)
  • witamina B7 (witamina H, biotyna)
  • witamina B8 (inozytol)
  • witamina B9 (kwas foliowy)
  • witamina B12 (cyjanokobalamina)
  • witamina P (mieszanina pochodnych flawonoidowych)

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach to:

  • witamina A (retinol, betakaroten)
  • witamina D (cholekalcyferol i pochodne)
  • witamina E (tokoferol)
  • witamina K (fitochinon, menadion)